Uitgelicht

KETI KOTI

Op 1 juli vindt jaarlijks de nationale herdenking plaats, waarbij de afschaffing van de slavernij in 1863 wordt herdacht en gevierd. Ook dit jaar vind de herdenking plaats bij het Slavernij-monument in het Oosterpark, Amsterdam. Vanwege de RIVM-maatregelen omtrent covid-19 zal er dit jaar echter geen publiek aanwezig zijn en is de herdenking live te volgen via NOS en AT5.

De herdenking start om 13.00 uur. Kijk via livestream naar de ceremonie in het Oosterpark, Amsterdam.

Keti Koti Onderwijsaanbod | Tropenmuseum

Keti Koti, de dag waarop in Nederland elk jaar op 1 juli de slavernij herdacht wordt en de vrijheid gevierd, betekent ‘Ketenen Verbroken’. Ongeveer 150 jaar geleden kwam er een einde aan de slavernij in Suriname en de Nederlandse Antillen, die toen koloniën van Nederland waren.

Leer het Vrijheidslied, maak een vogel en bespreek met elkaar of Keti Koti een nationale feestdag zou moeten zijn.

KIP REPUBLIC PRESENTS: DE GROOTSTE HERI HERI TAFEL OOIT.

HET VERLEDEN HERDENKEN IS ACTUELER DAN OOIT, EN OMDAT VANWEGE LANDELIJKE COVID-19 MAATREGELEN DE VIERING VAN HET KETI KOTI FESTIVAL IN HET OOSTERPARK TE AMSTERDAM NIET DOOR KAN GAAN, ORGANISEREN WE DIT JAAR DE GROOTSTE HERI HERI TAFEL.

OP VERSCHILLENDE LOCATIES DOOR DE STAD ZULLEN MENSEN SAMEN KOKEN EN VOLGENS DE AFGESPROKEN CORONA MAATREGELEN ZAL ER DE MOGELIJKHEID ZIJN OM OP 1 JULI TUSSEN 17.00U & 20.00U (AFHANKELIJK PER LOCATIE) GRATIS EEN HERI HERI MAALTIJD AF TE HALEN TER VIERING VAN KETI KOTI.

BIJ HET AFHALEN VAN DE MAALTIJD IS HET MOGELIJK OM EEN VRIJWILLIGE DONATIE TE DOEN, DIE VERVOLGENS GEDONEERD WORDT AAN ORGANISATIES DIE ZICH VOOR KETI KOTI 2021 INZETTEN. 

Keti Koti Rotterdam: het volledige programma 26 juni – 1 juli

TALK!

LIVE uitzending vrijdag 30 juni 19:00 via facebookketikotirotterdam.nl en OPEN Rotterdam TV!

Marinierskapel

Op dinsdag 30 juni wordt vanaf 19:00 uur de jaarlijkse herdenking bij het slavernijmonument op de Lloydkade live uitgezonden met als thema Vrijheid en Identiteit. Publiek is welkom vanaf 18:00, rekening houdend met corona-maatregelen (aanmelden via info@gvgtrotterdam.nl). Met kranslegging door burgemeester Aboutaleb namens het gemeentebestuur, Gedeeld Verleden Gezamenlijke Toekomst-voorzitter Carlos Gonçalves en anderen. En met bijdragen van Mutu Puketie, Felix Burleson, Lady Shaynah en het Kwintet van de Marinierskapel. 

Lady Shaynah
Lady Shaynah

De Keti Koti Herdenking is te zien via facebookketikotirotterdam.nl en OPEN Rotterdam TV. OPEN Rotterdam TV is te zien op Ziggo 36 of KPN, XS4ALL, Telfort 1349, of Analoog op 67+ (800 MHz).

Vanwege de corona-maatregelen worden alle Keti Koti activiteiten dit jaar uitgezonden via televisie, website en sociale media, in samenwerking met OPEN Rotterdam. Voor details, zie hier.

Keti Koti TALK! is het voorprogramma van de Herdenking bij het Slavernijmonument. De uitzending van Keti Koti TALK! is op 30 juni vanaf 17:45 uur.

Presentatie: Noraly Beyer en Evita de Roode

Met:

  • Première film “Aan Allen Die Zich Hier Bevinden” door Rauwkost-Collective Gebaseerd op het gedicht “Artikel 1” van  stadsdichter Dean Bowen
  • “Het Gesprek” met Liesbeth Zegveld en Glenn Helberg, over herdenken en excuses maken
  • “De pitch” met Rotterdammers over “Wat helpt tegen racisme?”
  • De  Keti Koti Krosi Challenge
  • Het heden van het slavernijverleden: met Alex van Stipriaan over zijn nieuwe boek over Rotterdam en de slavernij, en  Spoken Word  vanaf de Vlaggenparade aan de Boompjes door Laise Sanches, Stanley Clementina en Y.M.P.
  • Winti-geestelijke Marian Markelo met een gebed door de kabra neti
  • Batuku é nos Alma m.m.v. Edna Moniz, Maria da Luz M. de Carvalho, Maria Helena de Pina, Zeferina F. Moreira, Ana Maria Sanches, Maria dos Anjos Gomes, Adelina Sanches, Ana M. Mendes Varela, Idalina Sanches Semedo, Maria Barros, Maria do R. dos Santos Carvalho 

Beleef Keti Koti TALK! mee via WEBFacebookYoutube en TV!

OPEN Rotterdam TV is te zien op de Ziggo 36 of KPN, XS4ALL, Telfort 1349, of Analoog op 67+ (800 MHz).

Keti Koti Programma

26 juni 19:30Keti Koti Manspasi Kerkdienst was live te zien op facebook. Kijk hier terug.
30 juni 17:45Keti Koti TALK! Première op FacebookTV en op deze homepagina (en terugkijken)
30 juni 19:00Keti Koti Herdenking LIVE! op FacebookTV en op deze pagina (en terugkijken)
1 juli 14:00 en 20:00Keti Koti Festival TV première en herhaling op TV en web 

Keti Koti Dialoogtafel

We moeten samen de stenen uit het verleden oprapen, zodat onze kinderen er
niet over struikelen.

Surinaams gezegde

Sinds 2007 brengt de stichting Keti Koti Tafel gemiddeld 1000 personen in het land bij elkaar om een persoonlijke dialoog te voeren over de gedeelde slavernijgeschiedenis. Het landelijk Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS) en Movisie hebben inmiddels de Keti Koti Tafel geselecteerd en aanbevolen als een effectieve interventie ter bestrijding van discriminatie en racisme.

Actueel – Keti Koti Tas voor huiskamerdialogen:

In Juni 2020 zijn er honderden Black Lives Matter demonstraties gehouden over de hele wereld, waaronder in Nederland. Omdat de pandemie het onmogelijk maakt om grootschalige bijeenkomsten te organiseren waarin hier op community vivo over wordt gepraat, heeft de stichting Keti Koti Tafel een een alternatieve gespreksindicator bedacht: de Keti Koti Tas, samengesteld ten behoeve van een huiskamer-viering van de afschaffing van de slavernij en persoonlijke dialoog over de erfenis van ons gedeelde slavernijverleden.

In de Keti Koti dialoogtas zit een bijna kant en klare Surinaamse maaltijd (bestaande uit vegetarische pindasoep en een stuk boyo als dessert), een uitgebreide en informatieve handleiding met toelichting op de bijbehorende rituelen, de uitleg van het dialoogthema en met prikkelende vragen over het verleden, het heden en de toekomst. Rekening houdend met de huiselijke context waarin Keti Koti nu gevierd zal worden heeft de stichting Keti Koti Tafel dialoogvragen voorbereid die voor familieleden, vrienden en buren een veilige aanleiding zullen vormen om elkaar persoonlijk weer anders te leren kennen.

Locaties: OSCAM, Amsterdam Museum, Muiderkerk Amsterdam.

Waar en wanneer vindt de Keti Koti dialoogtafel plaats?

De Keti Koti Tas wordt in meerdere steden in het land verspreid, nadat deelnemers zich vooraf hebben aangemeld, zodat alle deelnemers op die dag in hun huiskamer of aan hun keukentafel zelf de afschaffing van de slavernij kunnen vieren en reflecteren op vragen die verband houden met die geschiedenis. Naast deze huiselijke setting zullen de initiatiefnemers van de Keti Koti Tafel op woensdag 1 juli vanaf 18.00 uur via een live-stream vanuit Het Nationale Theater in Den Haag een Keti Koti Tafel en Keti Koti dialoog faciliteren, zodat de honderden huiskamers virtueel met elkaar verbonden worden in een nationale Keti Koti dialoogtafel.

Tas gemist? No Spang! Lees hieronder de uitleg over de dialoog De Kon Na Leti waarmee je met eigen ingrediënten de dialoog kan aangaan.

De Keti Koti Tafel is een initiatief van Mercedes Zandwijken en dr. Machiel Keestra, geïnspireerd op de joodse Seider-tafel en het Amerikaanse Kwanzaa.

Amsterdam en Slavernij

De stad Amsterdam was vanaf het begin van de zeventiende eeuw tot met de afschaffing van slavernij in 1863 nauw betrokken bij de trans-Atlantische slavenhandel en slavernij in West-Indië. Als belangrijkste zetel van de West-Indische Compagnie (WIC) en mede-eigenaar van de Sociëteit Suriname was Amsterdam actief betrokken bij de trans-Atlantische slavenhandel. Daarnaast waren talloze Amsterdammers direct of indirect bij deze handel betrokken. De weerslag van deze betrokkenheid vind je in de Amsterdamse archieven. De archieven van de stad, van handelshuizen, familiearchieven en niet in de laatste plaats in de notariële archieven.

Met Amsterdam en slavernij wil het Stadsarchief Amsterdam laten zien wat voor type bronnen er over de slavenhandel en slavernij te vinden zijn. Van plantage-inventarissen, ongepubliceerde manuscripten tot ooggetuigen van mishandeling aan boord van slavenschepen.

Naast een overzicht is deze website tevens bedoeld als startpunt voor verder onderzoek naar de slavenhandel en slavernij in de Amsterdamse archieven.

Het online stadsarchief is hier beschikbaar.
In het Stadsarchief zijn nog veel documenten te vinden met betrekking tot de Trans-Atlantische slavenhandel en slavernij in het Caribische gebied, zoals:

– Surinaamse plantages in het Stadsarchief Amsterdam (PDF)

– Documenten over slavenschepen (1596-1792) in het Stadsarchief Amsterdam (PDF)

– Inventaris van de op Suriname betrekking hebbende stukken in het Stadsarchief Amsterdam (samengesteld door en met inleiding van Jean Jacques Vrij)

Black Lives Matter demonstratie


“Anti-zwart racisme is een erfenis van ons slavernijverleden… De mindset van de mensen die zijn onderdrukt en van de onderdrukkers gaat er niet binnen een paar generaties uit. En na eeuwenlange slavernij en kolonisatie zijn er echt niet ineens gelijke kansen in de samenleving.” 

beeld: Evy van der Sanden

Britt-Marie van der Drift, coördinator Educatie bij het NiNsee nam RTL-Nieuws mee naar de anti-racisme demo in het Nelson Mandela park. Lees hier het verslag.

FILMRECENSIE

Stenen hebben wetten

Annemarie de Wildt, 28 oktober 2019

Maandenlang leefden de Nederlandse kunstenaars Lonnie van Brummelen en Siebren de Haan samen met de Surinaamse theatermaker Tolin Alexander bij de Saamaka- en Okanisi-marrons in het gebied van de Surinamerivier. Het resulteerde in de prachtige film Stenen hebben wetten, die niet alleen uniek is vanwege de verhalen en beelden, maar ook vanwege manier van produceren.

De film begint met een gesprek over witte vreemdelingen. Zijn ze wel te vertrouwen? Komen ze wat halen of brengen? Je weet nooit of iemand die je in het bos ontmoet een vriend of vijand is. Dat is, in het licht van de geschiedenis van de marrons, een hele begrijpelijke vraag. Ze zijn de nazaten van de mensen, die van de plantages gevlucht zijn tijdens de slavernijperiode en zich gevestigd hebben aan de bovenlopen van de rivieren. In een hilarische scene, waarin een van de marrons in het Nederlands een tekst voorleest uit een filmcontract over het afstaan van rechten, maken de marrons duidelijk dat zij de zeggenschap hebben over hun verhalen.

Alternatieve orale geschiedenis

Een ander Nederlands woord dat in de verder volledig in het Saamakaans en Aukaans gesproken film opduikt is ‘geschiedenis’.

Stenen hebben wetten vertelt een alternatieve, orale geschiedenis. Onlangs vertelde een oude Surinaamse onderwijzeres mij over een schoolboek uit de jaren zestig. Het hoofdstuk over de ‘bosnegers’ heette: ‘Rovers uit het bos’. Dat is lang de Nederlandse koloniale versie van de geschiedenis geweest. De verhalen in de film gaan over wegvluchten van de plantages geholpen door de inheemsen én door geesten van het bos. Over de repercussies voor de achterblijvers. Maar vooral over het opbouwen van een eigen leven, in harmonie met de natuur en met de geesten van de voorouders. Poëtische beelden van bomen en de rivier, de geluiden van de regen en van de insecten verwijzen naar de titel. De marrons hebben een diepe spirituele verbondenheid met de natuur. Ze vragen toestemming aan een boom om deze om te hakken om er een boot van te maken. Dat gaat tegenwoordig niet meer met een bijl, zoals ze dat eeuwenlang deden, maar met een kettingzaag. Het respect is er niet minder om.

De marrons hebben een diepe spirituele verbondenheid met de natuur. 

Aan het einde van de film zoomen de makers uit en tonen de aantasting van de natuur. De bouw van een stuwmeer ten behoeve van de bauxietproductie, de internationale mijnbouwers en houthakkers die het land plunderen en vervuilen. De wetten van de natuur gelden niet alleen voor de marrons, is de belangrijke boodschap van deze film.

Trailer Stones have laws

Nagesprek 

Tijdens het nagesprek met de makers in het Pleintheater in Amsterdam-Oost onder leiding van Guilly Koster, vertellen Lonnie, Siebren en Tolin over hun werkwijze. Ze hebben geluidsopnamen gemaakt van de verhalen van gemeenschappen op verschillende plekken aan de Surinamerivier. Die zijn uitgeschreven en vertaald en door Lonnie en Siebren tot een scenario gecomprimeerd. Dat is voorgelegd aan de marrons, weer enigszins aangepast en samen met Tolin Alexander tot een definitief script gemaakt. Ze hebben het zich ‘oraal toegeëigend’. De ‘acteurs’ dachten ook mee bij de keuze van de locaties en kleding. Tegenwoordig lopen weinig mannen meer in een kamisa, maar voor deze film, die de wereld hun verhaal zou vertellen, hulden ze zichzelf in kleurrijke traditionele kleding. Lonnie vertelt lachend dat de film daardoor een hele hoge ‘production value’ heeft gekregen. Maar belangrijker is de hoge mate van zelfbeschikking. Het zijn hun plekken, hun verhalen, verteld op hun manier. Dus niet lineair rechtlijnig, maar heen en weer springend in de tijd.

De makers sturen hun film niet zomaar de wereld in

Eerst zijn ze er, na de première op IDFA 2018, mee naar Suriname gegaan waar ze de film aan de verschillende gemeenschappen en in Paramaribo vertoond. De Nederlandse bioscooprelease is ingeluid met een reeks vertoningen met nagesprekken. Veel mensen, zowel in Paramaribo als in Nederland, realiseren zich hoe weinig ze van de geschiedenissen van de marrons weten. Iedereen die Stenen hebben wetten gezien heeft, kijkt voortaan op een andere manier naar het ‘gedeelde verleden’.

AMPUKU

De Ampuku Winti (entiteit) is met de voorouders meegekomen uit West-Afrika op hun onvrijwillige tocht naar Suriname. De meeste Ampuku die in Suriname voorkomen zijn afkomstig ui Congo, Angola en uit de Coromantijn (Wooding 2013). Untold en Black Harmony slaan de handen ineen en vertellen met de multdiscplinaire theatervoorstelling Ampuku het verhaal over de kwaliteiten en functie van de Ampuku Winti in de Afro-Surinaamse samenleving.

Beeld: Bijlmer Parktheater

AMPUKU is een productie van Black Harmony en Untold.

Artistiek team: Otmar Watson, Orlando Ceder, Desta Deekman, Yahmani Blackman en Serge Koffi
Productie: Reanchello Anastacia 
PR en marketing: Nyanga Weder
Ondersteuning verhaallijn: Marian Markelo en Julien Zaalman
Cast: dansers en muzikanten Untold en Black Harmony

Stamboom Monologen

“Ik word een soort undercover superheld.”

Beeld: Isabelle Renate La Poutré | Internationaal Theater Amsterdam

Joy Delima speelt een monoloog over haar politieke bewustwording op het gebied van racisme en uitsluiting. Omdat de urgentie groot is, speelt ITA-actrice Joy Delima haar Stamboom monologen opnieuw. In een serie snel gesneden, korte, komische en persoonlijke monologen vertelt ze over haar zoektocht naar haar roots en over haar ervaringen als jonge zwarte vrouw in Nederland. Ze traceert haar roots én haar eigen politieke bewustwording op het gebied van institutioneel racisme en uitsluiting. Op zoek naar het antwoord op de vraag ‘Wie ben ik?’

PLEIN THEATER presenteert: Swart Gat/ G̶o̶u̶d̶e̶n̶ ̶E̶e̶u̶w̶ van 1 juli t/m 31 juli 2020


Een theatrale installatie over de Marronse cultuur uit Suriname en het Amsterdams slavernijverleden, door Tolin Erwin Alexander en Berith Danse.

“Juist nu een onderwerp als racisme wereldwijd de aandacht heeft willen wij via de kunst van performance, theater en verbeelding inzichten tonen tot de subtiele werking van racisme, uitsluiting, mainstream denken en het diepgewortelde apartheidshandelen dat eruit voortkomt.” – Berith Danse

beeld: PLEIN THEATER


Tolin Erwin Alexander, van origine Marron uit Suriname, is theater en filmmaker (IDFA Documentaire Stones Have Laws 2018 en Lofzang op de Vrijheid 2018). Zijn werk wordt getypeerd door het zichtbaar maken van de cultuur van de Marrons in Suriname en daarbuiten via theater en documentaires. Als ‘Artist In Quarantaine’ werkt Tolin Alexander vanuit Ecuador aan het project.Swart Gat/ Gouden Eeuw Eeuw (Dunguu olo – katibo-ten) is een theatrale installatie over een onbekend deel van de Nederlandse cultuur en geschiedenis, die van de Marrons, in de vorm van een coronaproof labyrint in het PLEIN THEATER.
Berith Danse is naast directeur van PLEIN THEATER ook theatermaker en natuurgeneeskundige. In 2001 deed Berith Danse al een diepgaand onderzoek naar het Nederlands Slavernij verleden in Suriname, Ghana, Senegal, Amsterdam en Zeeland en de culturele bronnen die verwijzen naar het waargebeurde verhaal.

Gedurende de vier weken zijn er ook lezingen en workshops te volgen op zoom met Tolin Erwin Alexander en workshops op het Sajetplein over botanie en medicinale planten door Berith Danse.
 

Tickets kunnen alleen online gekocht worden op de gewenste datum en tijd. De route duurt ongeveer 20 minuten en is individueel te bezoeken.