Black Lives Matter demonstratie


“Anti-zwart racisme is een erfenis van ons slavernijverleden… De mindset van de mensen die zijn onderdrukt en van de onderdrukkers gaat er niet binnen een paar generaties uit. En na eeuwenlange slavernij en kolonisatie zijn er echt niet ineens gelijke kansen in de samenleving.” 

beeld: Evy van der Sanden

Britt-Marie van der Drift, coördinator Educatie bij het NiNsee nam RTL-Nieuws mee naar de anti-racisme demo in het Nelson Mandela park. Lees hier het verslag.

FILMRECENSIE

Stenen hebben wetten

Annemarie de Wildt, 28 oktober 2019

Maandenlang leefden de Nederlandse kunstenaars Lonnie van Brummelen en Siebren de Haan samen met de Surinaamse theatermaker Tolin Alexander bij de Saamaka- en Okanisi-marrons in het gebied van de Surinamerivier. Het resulteerde in de prachtige film Stenen hebben wetten, die niet alleen uniek is vanwege de verhalen en beelden, maar ook vanwege manier van produceren.

De film begint met een gesprek over witte vreemdelingen. Zijn ze wel te vertrouwen? Komen ze wat halen of brengen? Je weet nooit of iemand die je in het bos ontmoet een vriend of vijand is. Dat is, in het licht van de geschiedenis van de marrons, een hele begrijpelijke vraag. Ze zijn de nazaten van de mensen, die van de plantages gevlucht zijn tijdens de slavernijperiode en zich gevestigd hebben aan de bovenlopen van de rivieren. In een hilarische scene, waarin een van de marrons in het Nederlands een tekst voorleest uit een filmcontract over het afstaan van rechten, maken de marrons duidelijk dat zij de zeggenschap hebben over hun verhalen.

Alternatieve orale geschiedenis

Een ander Nederlands woord dat in de verder volledig in het Saamakaans en Aukaans gesproken film opduikt is ‘geschiedenis’.

Stenen hebben wetten vertelt een alternatieve, orale geschiedenis. Onlangs vertelde een oude Surinaamse onderwijzeres mij over een schoolboek uit de jaren zestig. Het hoofdstuk over de ‘bosnegers’ heette: ‘Rovers uit het bos’. Dat is lang de Nederlandse koloniale versie van de geschiedenis geweest. De verhalen in de film gaan over wegvluchten van de plantages geholpen door de inheemsen én door geesten van het bos. Over de repercussies voor de achterblijvers. Maar vooral over het opbouwen van een eigen leven, in harmonie met de natuur en met de geesten van de voorouders. Poëtische beelden van bomen en de rivier, de geluiden van de regen en van de insecten verwijzen naar de titel. De marrons hebben een diepe spirituele verbondenheid met de natuur. Ze vragen toestemming aan een boom om deze om te hakken om er een boot van te maken. Dat gaat tegenwoordig niet meer met een bijl, zoals ze dat eeuwenlang deden, maar met een kettingzaag. Het respect is er niet minder om.

De marrons hebben een diepe spirituele verbondenheid met de natuur. 

Aan het einde van de film zoomen de makers uit en tonen de aantasting van de natuur. De bouw van een stuwmeer ten behoeve van de bauxietproductie, de internationale mijnbouwers en houthakkers die het land plunderen en vervuilen. De wetten van de natuur gelden niet alleen voor de marrons, is de belangrijke boodschap van deze film.

Trailer Stones have laws

Nagesprek 

Tijdens het nagesprek met de makers in het Pleintheater in Amsterdam-Oost onder leiding van Guilly Koster, vertellen Lonnie, Siebren en Tolin over hun werkwijze. Ze hebben geluidsopnamen gemaakt van de verhalen van gemeenschappen op verschillende plekken aan de Surinamerivier. Die zijn uitgeschreven en vertaald en door Lonnie en Siebren tot een scenario gecomprimeerd. Dat is voorgelegd aan de marrons, weer enigszins aangepast en samen met Tolin Alexander tot een definitief script gemaakt. Ze hebben het zich ‘oraal toegeëigend’. De ‘acteurs’ dachten ook mee bij de keuze van de locaties en kleding. Tegenwoordig lopen weinig mannen meer in een kamisa, maar voor deze film, die de wereld hun verhaal zou vertellen, hulden ze zichzelf in kleurrijke traditionele kleding. Lonnie vertelt lachend dat de film daardoor een hele hoge ‘production value’ heeft gekregen. Maar belangrijker is de hoge mate van zelfbeschikking. Het zijn hun plekken, hun verhalen, verteld op hun manier. Dus niet lineair rechtlijnig, maar heen en weer springend in de tijd.

De makers sturen hun film niet zomaar de wereld in

Eerst zijn ze er, na de première op IDFA 2018, mee naar Suriname gegaan waar ze de film aan de verschillende gemeenschappen en in Paramaribo vertoond. De Nederlandse bioscooprelease is ingeluid met een reeks vertoningen met nagesprekken. Veel mensen, zowel in Paramaribo als in Nederland, realiseren zich hoe weinig ze van de geschiedenissen van de marrons weten. Iedereen die Stenen hebben wetten gezien heeft, kijkt voortaan op een andere manier naar het ‘gedeelde verleden’.

AMPUKU

De Ampuku Winti (entiteit) is met de voorouders meegekomen uit West-Afrika op hun onvrijwillige tocht naar Suriname. De meeste Ampuku die in Suriname voorkomen zijn afkomstig ui Congo, Angola en uit de Coromantijn (Wooding 2013). Untold en Black Harmony slaan de handen ineen en vertellen met de multdiscplinaire theatervoorstelling Ampuku het verhaal over de kwaliteiten en functie van de Ampuku Winti in de Afro-Surinaamse samenleving.

Beeld: Bijlmer Parktheater

AMPUKU is een productie van Black Harmony en Untold.

Artistiek team: Otmar Watson, Orlando Ceder, Desta Deekman, Yahmani Blackman en Serge Koffi
Productie: Reanchello Anastacia 
PR en marketing: Nyanga Weder
Ondersteuning verhaallijn: Marian Markelo en Julien Zaalman
Cast: dansers en muzikanten Untold en Black Harmony

Stamboom Monologen

“Ik word een soort undercover superheld.”

Beeld: Isabelle Renate La Poutré | Internationaal Theater Amsterdam

Joy Delima speelt een monoloog over haar politieke bewustwording op het gebied van racisme en uitsluiting. Omdat de urgentie groot is, speelt ITA-actrice Joy Delima haar Stamboom monologen opnieuw. In een serie snel gesneden, korte, komische en persoonlijke monologen vertelt ze over haar zoektocht naar haar roots en over haar ervaringen als jonge zwarte vrouw in Nederland. Ze traceert haar roots én haar eigen politieke bewustwording op het gebied van institutioneel racisme en uitsluiting. Op zoek naar het antwoord op de vraag ‘Wie ben ik?’

PLEIN THEATER presenteert: Swart Gat/ G̶o̶u̶d̶e̶n̶ ̶E̶e̶u̶w̶ van 1 juli t/m 31 juli 2020

! Curator Annemarie de Wildt schreef voor LNSV een recensie over de voorstelling. Lees het hier.


Een theatrale installatie over de Marronse cultuur uit Suriname en het Amsterdams slavernijverleden, door Tolin Erwin Alexander en Berith Danse.

“Juist nu een onderwerp als racisme wereldwijd de aandacht heeft willen wij via de kunst van performance, theater en verbeelding inzichten tonen tot de subtiele werking van racisme, uitsluiting, mainstream denken en het diepgewortelde apartheidshandelen dat eruit voortkomt.” – Berith Danse

beeld: PLEIN THEATER


Tolin Erwin Alexander, van origine Marron uit Suriname, is theater en filmmaker (IDFA Documentaire Stones Have Laws 2018 en Lofzang op de Vrijheid 2018). Zijn werk wordt getypeerd door het zichtbaar maken van de cultuur van de Marrons in Suriname en daarbuiten via theater en documentaires. Als ‘Artist In Quarantaine’ werkt Tolin Alexander vanuit Ecuador aan het project.Swart Gat/ Gouden Eeuw Eeuw (Dunguu olo – katibo-ten) is een theatrale installatie over een onbekend deel van de Nederlandse cultuur en geschiedenis, die van de Marrons, in de vorm van een coronaproof labyrint in het PLEIN THEATER.
Berith Danse is naast directeur van PLEIN THEATER ook theatermaker en natuurgeneeskundige. In 2001 deed Berith Danse al een diepgaand onderzoek naar het Nederlands Slavernij verleden in Suriname, Ghana, Senegal, Amsterdam en Zeeland en de culturele bronnen die verwijzen naar het waargebeurde verhaal.

Gedurende de vier weken zijn er ook lezingen en workshops te volgen op zoom met Tolin Erwin Alexander en workshops op het Sajetplein over botanie en medicinale planten door Berith Danse.
 

Tickets kunnen alleen online gekocht worden op de gewenste datum en tijd. De route duurt ongeveer 20 minuten en is individueel te bezoeken.

KETI KOTI: de nationale herdenking 2020

Op 1 juli vond jaarlijks de nationale herdenking plaats, waarbij de afschaffing van de slavernij in 1863 werd herdacht en gevierd. Ook dit jaar vond de herdenking plaats bij het Slavernij-monument in het Oosterpark, Amsterdam. Vanwege de RIVM-maatregelen omtrent covid-19 was er dit jaar echter geen publiek aanwezig zijn en kon je de herdenking live volgen via internet. Kijk de gehele uitzending terug hieronder.